Resursların Şəffaflığı uğrunda Hərəkat

Resursların şəffaflığı sahəsində bir çox şirkətlər fəaliyyət göstərir: Transparency International, Global Witness və Revenue Watch Institute.

=Tarix= Resursların şəffaflığı 1990-cı illərdə iki müxtəlif istiqamətdə inkişaf edib.

Vətəndaş cəmiyyətinin fəallığı
Transparency International (TI) və Global Witness kimi QHT-lər təşkil edilib. TI ümumilikdə biznesin aparılmasını tənzimləyən normativ-hüquqi bazanın dəyişdirilməsinə həsr olunub, Global Witness isə ayrı-ayrı korrupsiya hallarının (əsasən dağ-mədən sənayesi, neft-qaza dair) araşdırılması üçün yaradılıb.

Təbii resurslar ətrafında şəffaflıq məsələsi “brilyantlara görə qan” qalmaqalı ilə əlaqədar qərb ölkələrində böyük ictimai rezonans doğurub. Məlum olub ki, bəzi Afrika ölkələrində müharibələr ona görə uzun sürüb ki, hökumətlər və üsyançı qruplaşmalar bahalı daş-qaşların dünya bazarında satışının hesabına özlərini maliyyələşdiriblər.

Beynəlxalq müqavilələr və konvensiyalar
Ayrı-ayrı təşkilatların layihələrinə paralel olaraq çoxtərəfli beynəlxalq təşkilatlardan bir neçə iri təşəbbüslər daxil olub.

1997-ci ildə году İƏİT korrupsiya əleyhinə konvensiyanı təsdiqləyib. Sənəd üzv dövlətləri dünyanın istənilən nöqtəsində korrupsiyadan istifadəni yolverilməz edən qanunlar qəbul etməyə çağırır.

2003-cü ildə BMT Baş Assambleyası BMT-nin Korrupsiyaya Qarşı Konvensiyasını qəbul edib. O vaxtdan 130-dan çox ölkə konvensiyaya qoşulub. Konvensiya onlara korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə geniş tədbirlərin həyata keçirilməsini həvalə edir.

=EITI=

2002-ci ildə təsis edilmiş EITI-yə formal olaraq vətəndaş cəmiyyəti ilə məşğul olan beynəlxalq təşəbbüsün aralıq mərhələsi kimi baxıla bilər.

"Əsas məqalə: Mədən sənayesində şəffaflıq təşəbbüsü (MSŞT)"

='Natural Resource Charter'=

2009-cu ildə müstəqil ekspertlər qrupu “Təbii sərvətlərin nizamnaməsi” adlı veb-sayt və təşkilat yaradıblar. Bu, energetika sahəsinin ən yaxşı praktikası üzrə tövsiyələrin hazırlanmasına can atırdı.

Nizamnamə Konsultativ orqan tərəfindən idarə olunur. Quruma Meksikanın keçmiş prezidenti Ernesto Sedilo və afrikalı iş adamı Mo İbrahim daxildir. Təşkilatın təsisçisi isə iqtisadçı, təbii resurslar və inkişaf problemləri üzrə dünya üzrə aparıcı alim Pol Kolyer olub.

"Əsas məqalə: Təbii sərvətlər Nizamnamə ('Natural Resource Charter')"

=Konkret tədbirlər ölkəsi =

Azərbaycan
"Əsas məqalə: Resursların Şəffaflığı uğrunda Hərəkat Azərbaycanda"

Iraq
"Əsas məqalə: Resource Transparency Movement in Iraq (en)"

Liviya
"Əsas məqalə: Resource Transparency Movement in Libya (en)"

=Qeydlər=