Suveren Rifah Fondları

=Xülasə=

Suveren Rifah Fondları (SWF) adətən xarici valyuta ilə əməliyyatlardan, özəlləşdirmədən, dövlət transfertlərindən, büdcə profisitindən və / və ya resurs ixracından daxilolmalardan əldə olunan gəlirlər hesabına yaradılan dövlət investisiya fondlarıdır.

MRF neft və qazdan, yaxud rəsmi valyuta ehtiyatlarından əldə olunmuş gəlirlərdən ibarətdir. Bu gəlirlər ya vergiyə tabe olur, yaxud da dövlətin mülkiyyətində olur. Neft və qazın qiyməti artdıqca, xüsusən 2003-cü ildən etibarən, yaranan SWF-lərin sayı da artıb. 2012-ci ildə onların ümumi vəsaitləri 2,5 trln. dollardan çox olub.

SSWF bir sıra səbəblərdən yaranır. Əsas səbəblər aşağıdakılardır:


 * Büdcənin və iqtisadiyyatın gəlirlərin / ixracın hədsiz qeyri-sabitliyindən müdafiəsi və sabitləşdirilməsi.
 * İxracın bərpa olunmayan xammaldan müxtəlifləşdirmək.
 * Valyuta ehtiyatlarından əldə olunduğundan daha çox qazanmaq.
 * Hökümətə əlverişli olmayan əmlakdan uzaqlaşmaqda köməklik göstərmək.
 * Gələcək nəsillər üçün əmanətləri artırmaq.
 * Sosial-iqtisadi inkişaf fondu yaratmaq.
 * Kapitalı uzunmüddətli sabit şəkildə artırmaq.
 * Siyasi strategiya.

=Suveren Rifah Fondları və “Resurs lənəti”=

MRF “resurs lənətinə” qarşı mübarizədə getdikcə daha mühüm rol oynayır. 2012-ci ilin avqustuna olan məlumata görə, getdikcə daha çox ölkə bərpa olunmayan resurslardan gəlirin daha səmərəli istifadəsi üçün vəsaitə malik olmaq istəyir. Central Banking Journalın məlumatına görə, Qanada 2010-cu ildə ticari həcmdə neft aşkarlanmışdır və həmin vaxtdan etibarən ölkə digər Afrika dövlətlərinin uğurlarının və uğursuzluqlarını nəzərə alaraq, öz MRF-sini yaratmağa çalışır. Qanada Neft Fondu təbii resursların potensialından istifadə edən və bu zaman bir çox Afrika dövlətlərinin və digər dövlətlərin yaşadığı “resurs lənətindən” uzaq olmaq üçün siyasət həyata keçirməli idi. Qana hökuməti fond üzərində tam mülkiyyət hüququna malikdir. Bu zaman investisiya-konsaltinq xidmətlərinə görə ödənişlər və tövsiyələrin dərc olunması onun şəffaflığını artırır. Qana bankı vəsaitlərin meneceridir. MRF-nin əsas məqsədi neft və qaz gəlirlərinin təsbit edilmiş gəlirliliyi olan alətlərə yatırılması idi və buna görə Qana bankı valyuta ehtiyatlarının xarici qiymətli kağızlara yatırılması təcrübəsindən istifadə edirdi. Qana resurs lənətindən uzaq olacağından əmin olmaq üçün o, şəffaf və idarə olunan qurumların təmin edilməsi yolu ilə neft gəlirlərinin səmərəli idarəetməsini təmin etmək üçün mühüm addımlar atdı.

=Maliyyə böhranının təsiri=

2009-cu il Amerika diplomatik yazışmalarından məlumat sızmasına görə, dünya maliyyə böhranının nəticələri ilə əlaqədar MRF pula çevrilə bilən aktivlərə malik olmağa daha çox meyllidir, belə ki, böhran bir çox holdinqlərin bazar dəyərini sarsıtdı. Bununla belə, ayrı-ayrı ölkələrin fondlarına böhran daha az təsir göstərdi. Məsələn, Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) və Mərkəzi Bankın strateji valyuta ehtiyatları il ərzində 19, 1 mlrd. ABŞ dollarına çataraq, 1 yanvar 2009-cu ildəki səviyyədən (18.5 mlrd. dollar) yüksək olub.

=Dünya üzrə SWF-lər=

Aşağıdakı cədvəldə dünyanın ən böyük neft fondları təqdim edilmişdir, Milli Rifah Fondu İnstitutunun məlumatlarına uyğun olaraq onların aktivləri qiymətləndirilmişdir. Cədvələ Linaburg-Maduell Index-ə əsasən hər bir fondun reytinqi, göstəricilər təqdim edilmişdir. Bu göstəricilərə görə rəqəm nə qədər yüksəkdirsə (maksimum 10), şəffaflıq da o qədər çoxdur.

Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu (ARDNF)
"Main article: Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu (ARDNF)"

Libyan Investment Authority
"''Main article: Libyan Investment Authority (LIA) (en)"

=Qeydlər=