Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri

=İcmal=

292 kilometrlik Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri (BTƏ), həmçinin 'South Caucasus Pipeline (SCP), Xəzərin Azərbaycan sektorunda “Şahdəniz” yatağından qazı Gürcüstan vasitəsilə Türkiyəyə aparır. O, Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) boru kəməri marşrutu boyunca gedir və Türkiyənin qazpaylaşdırıcı sistemi ilə əlaqəlidir. Boru kəmərinin 443 km.-i Azərbaycan, 250 km.-i Gürcüstan ərazisindən keçir. “Şahdəniz” yatağından qaz və kondensat Səngəçal terminalına daxil olur, daha sonra oradan boru kəməri ilə nəql edilir. Türkiyədə qaz ölkənin Botas şirkətinə məxsus paylaşdırıcı sistem vasitəsilə Ərzuruma daxil olur. Layihə üzrə işlərə 2004-cü ildə başlanılıb və 2006-cı ilin sonunadək başa çatdırılıb. Azərbaycandan Gürcüstana ilk qaz nəqlinə 2006-cı il sentyabrın 30-da başlanılıb, 2007-ci ilin iyulunda isə xəttə Türkiyəyə qədər uzadılıb.

2003-cü ildə danışıqlar aparılan zaman Rusiyanın Xəzər məsələləri üzrə səfiri Viktor Kalyujnı Bakı-Ərzurum qaz kəmərindən imtina etməyi və Azərbaycan qazının Qara dənizin dibilə “Mavi axın” borusu ilə Türkiyəyə nəqlini təklif etdi. Lakin amerikalı məmurlar bildirdilər ki, öz ixrac potensialı üzərində nəzarəti saxlamaq və digər təchizatçıların inhisarlaşdırılmış boru kəmərlərinə ümid etməmək Azərbaycan üçün  daha yaxşı olardı.

2012-ci ilin iyununda Türkiyə ərazisində partlayış səbəbindən qaz nəqli dayandırılıb. Botas partlayışı texniki nasazlıqla əlaqələndirib, lakin Türkiyə rəsmiləri bildiriblər ki, partlayıcı qurğunu PKK yaraqlıları qoyublar.

=Mülkiyyət=

Layihə boru kəmərinin istismarına cavabdeh olan South CaucasusPipeline Company (SCPC) birgə müəssisəsi tərəfindən həyata keçirilib. Şirkət yeddi səhmdardan ibarətdir və BP və Statoil  tərəfindən nəzarət olunur.

=Güc=

BTƏ 42 dyum təşkil edir və 7 mlrd. kub metrədək qazı nəql etmək gücünə malikdr.

=Genişlənmə planı=

“Şahdəniz” çərçivəsində boru kəmərinin genişlənməsi üzrə planlar var. Yataqların işlənməsi üzrə tam layihə Azərbaycan ərazisi ilə yeni boru kəmərlərinin çəkilişini və Gürcüstanda iki yeni kompressor stansiyalarının inşasını əhatə edir. Bu genişlənmə qazın ixracının həcmini üç dəfə artıraraq ildə 20 milyard kub metrdən çox həcmə çatdırmağa imkan verəcək. Türkiyə ilə sərhəddə qaz kəməri digər yeni boru kəmərləri ilə əlaqədə olacaq ki, onların da vasitəsilə qaz Türkiyəyə və Avropa İttifaqına nəql olunacaq.

=Qeydlər=