Azəri-Çıraq-Günəşli (AÇG) neft yataqları

=Xülasə=

Azəri-Çıraq-Günəşli (AÇG) Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda ən böyük neft yataqları kompleksidir. Bakıdan təxminən 100 kilometr şərqdə yerləşən kompleks Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Şirkətinin (ABƏŞ) adından BP-nin idarəetməsinə verilib. 1980-ci illərin əvvəllərində aşkar edilmiş AÇG-də əməliyyatlar 1997-ci ilin noyabrında başlayıb. EPC Engineer internet-mühəndis nəşrinin məlumatına görə, Xəzərin Azərbaycan sektorunda AÇG-də Məhsul Bölgüsü haqqında Saziş (MPS) 1994-cü ilin sentyabrında imzalanıb. Söhbət ABƏŞ və Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti (ARDNŞ) arasında 30 il müddətinə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi”ndən gedir.. “ACG Oil Fields” EPC Engineer, retrieved 20 August 2012.

AÇG 2009-cu ildə gündə 817 700 barel həcmində neft istehsal etməklə, dünyada üçüncü ən böyük yataq olub. 2009-cu ildə Azərbaycanda çıxarılan neftin ümumi həcminin 80%-dən çoxu AÇG-nin payına düşüb.

Diplomatik mənbələrdən sızmış məlumatlara əsasən 2009-cu ilin yanvar ayından BP-nin “Azərbaycan hökuməti tərəfindən AÇG-də qeyri-səmt qazına marağın artmaqda davam etdiyini” müşahidə etdiyi bildirilirdi. BP hökumətin qeyri-səmt qazını inkişaf etdirməyə can atacağını mümkün sayır, belə ki, bu, xeyli ucuz ola bilər və onun tədricən Rusiya, İran və Gürcüstana satışı mümkün ola bilər.

=Yataqları=

“Çıraq”
“Çıraq” Xəzər dənizində Bakıdan 120 km. şərqdə yerləşən hasilat, qazma dəniz platformasıdır (PDQ). Platforma 1997-ci ildə fəaliyyətə başlayıb. 2012-ci ilin avqustuna olan məlumata görə, gündə orta hesabla 125 000 barel neft çıxarılır.

“Mərkəzi Azəri”, “Qərbi Azəri” və “Şərqi Azəri”
Offşor PDQ Bakıdan 100 km. şərqdə yerləşir. “Mərkəzi Azəri” gündə 420 min barel istehsal gücünə malikdir. 2005-ci ildən istismardadır. “Qərbi Azəri” Bakı sahilindən 100 km. məsafədə yerləşən offşor PDQ-dir və 2005-ci ilin dekabrında istismara verilib. O, yatağın qərb hissəsindən neft çıxarılması üçün tikilib. “Şərqi Azəri” 2006-cı ilin noyabrında fəaliyyətə başlayıb.

Suyun dərinliyində yerləşən “Günəşli”
Bu üçüncü inkişaf mərhələsi 2008-ci ilin aprel ayında qüvvəyə mindi. O 2012-ci ilin avqustuna olan məlumata görə, gündə 320 min barelə qədər neft istehsal edirdi.

=İxrac marşrutları=

AÇG yataqlarından əsas neft ixracı marşrutları:


 * 85 faiz - Xəzər dənizini Aralıq dənizi ilə birləşdirən 1700 km. uzunluğunda Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) boru kəməri.


 * 10 faiz - Xəzər dənizini Qara dənizlə birləşdirən Bakı-Supsa boru kəməri.


 * 5 faiz Xəzər dənizini Qara dənizlə birləşdirən dəmir yolu.

=Qeydlər=