Karbohidrogen ehtiyatlarının müəyyən edilməsi

19-cu əsrdə sənaye inkişaf etməyə başladığı vaxtdan neft və qaz ehtiyatlarının təsnifatı üçün müxətlif sistemdən istifadə olunub. Lakin bu gün ən geniş istifadə olunan müəyyənetmə Amerika Mühəndis-Neftçilər Cəmiyyətinin (SPE) Karbohidrogen Resurslarının İdarə olunması Sistemi ilə təmin edilir..

Ehtiyatların qiymətləndirilməsi şirkətlər tərəfindən kəşfiyyat və hasilat üçün əsas amillərdən biridir. Bütün ehtiyatlar hesablanmış yeraltı ehtiyatlar hesab olunur ki, bunlar da fiziki baxımdan yoxlanıla bilmir və hər zaman müəyyən dərəcədə qeyri-müəyyənliklə bağlıdır. Lakin bu cür sistemlər investorlar, tənzimləyici orqanlar, hökumətlər və istehsalçılar üçün etibarlı və asan müqayisə olunan qiymətləndirmələrə səbəb olan dəqiq termin və təriflərin “universal dili”nin yaradılmasında mühüm rol oynayır. Qeyd etmək lazımdır ki, bütün dünyada dövlət müəssiəsələri və təşkilatları bir neçə müxtəlif təriflərdən istifadə edirlər. .

Neft konsaltinq şirkətinin vitse-prezidenti Ryder Scottun sözlərinə görə, qiymətləndirilmiş ehtiyatların xarici auditlərinin istismara verilməsi tendensiyası müşahidə edilir. O bildirir ki, maliyyə hesabatlılığında korporativ məsuliyyətə diqqətin artması ilə neft-qaz şirkətləri hazırda neft və qaz ehtiyatlarının qiymətləndirilməsi və ya auditi üçün üçüncü tərəflərin mühəndislərini cəlb edirlər.

Ehtiyatlar kateqoriyası
SPE Guidelines-in sözlərinə görə, 'ehtiyatlar' ('reserves') kommersiya üçün çıxarılan və işlənmə üçün təsdiq edilmiş resursların bir hissəsini təqdim edən 'resurs' ('resource') çoxluğudur. Rezervlər onların hasilatına əminlikdən asılı olaraq aşağıdakı üç kateqoriyaya bölünüb.

Sübut edilmiş ehtiyatlar
1P tezliyi sübut edilmiş ehtiyatların təyinatı üçün istifadə olunur. BP –nin dərc etdiyi illik statistik icmalda 50-dən çox istehsalçı ölkənin sübut olunmuş ehtyatları qeyd edilib.

Ehtimal edilən və mümkün ehtiyatlar
2P termini sübuta yetirilmiş və ehtimal edilən ehtiyatların göstərilməsi üçün istifadə olunur. 3P sübuta yetirilmiş, ehtimal edilən və mümkün ehtiyatların məcmusudur. Yerinə yetirilmiş layihələrin ən yaxşı hasilat qiymətləndirilməsi bir qayda olaraq 2P ilə subuta yetirilmiş və ehtimal edilən ehtiyatların məcmusu ilə hesablanır.

Resurslar
“Resurslar”a ('resources') nisbətən əminliyi daha az ifadə edirlər. Odur ki, bəzi mühüm kommersiya və texniki maneələr həcmlərin mümkün hasilatına əminlik olana qədər aradan qaldırılmalıdır.

Perspektiv resurslar
= Xarici istinadlar =

SPE qeyri-texniki rəhbərlik (en): www.spe.org/industry/docs/PRMS_guide_non_tech.pdf

=Qeydlər=