Səngəçal terminalı

=Xülasə=

Səngəçal terminalı dünyada ən böyük neft və qaz terminallarından biridir. O 500 kvadrat kilometr (km) sahəni əhatə edir və iki əsas hissədən ibarətdir: Erkən neft layihəsi (ENL) və Səngəçal terminalının genişləndirilməsi proqramı (STEP). Terminalın tikintisinə 1996-cı ildə başlanıb və 1997-ci idə başa çatıb. 2002-ci ilin fevralında terminalın genişləndirilməsi başlayıb. Mərkəzi Azəri-dən ilk neft Səngəçal terminalına 2005-ci ilin fevralında çatıb.

Azərbaycanın energetika sənayesində mühüm halqa olan terminal Bakıdan 55 km. cənubda yerləşir. O, Azərbaycanın Xəzər dənizindəki dəniz yataqlarından, daha dəqiq isə “Çıraq” yatağından neft və qaz qəbul edir, emal edir, saxlayır və ixrac edir. Terminaldan emal edilmiş neft və qaz rezervuarlarla nəql edilir və son nəticədə ixracat boru kəmərlərinə ötürülür.

Səngəçal-ın operatoru olan BP-nin məlumatına görə, terminal hər birinin həcmi 25500 kub metr olan dörd neft rezervuarından ibarətdir və ildə 6 mln. tondan çox xammal nefti emal edə, saxlaya və ixrac edə bilər. STEP terminalın geniş hissəsidir, “Azəri” yatağının blokundan və “Günəşli”nin suyun dərinliyində yerləşən hissəsindən, Azəri-Çıraq-Günəşlinin blokundan neft və “Şahdəniz” yatağından qaz qəbul edir, saxlayır və emal edir. BP bildirib ki, terminalda işləyən insanların yarısından çoxu qonşu şəhər və kəndlərdən olan yerli sakinlərdir.

Bloomberg-in 2012-ci ilin mayına olan məlumatına görə, Səngəçal terminalı Azəri-Çıraq-Günəşli neft yatağında istehsalın azalması ilə əlaqədar, ötən illə müqayisədə daha az, 1,4 milyard barel xam neft ixrac edib. BP həmçinin bildirib ki, terminal bir il əvvəl Şah-Dəniz yatağından ixrac etdiyindən 5,8 milyon kubmetr çox təbii qaz ixrac edib 012-ci ilin birinci rübündə Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri ilə terminaldan hər gün təxminən 22 milyon kubmetr qaz nəql edilib.

=Genişlənmə ilə bağlı planlar=

“Şahdəniz” yatağının tammiqyası işlənməsi çərçivəsində Səngəçal terminalını genişləndirmək planlaşdırılırdı. Bu, onun keçirmə qabiliyyətini artırmağa və ildə 16 milyard kubmetr qaz emal etməyə imkan verəcək və bununla Azərbaycanın energetika sektorunda terminalın əhəmiyyətini artıracaq.

=Təhlükəsizlik məsələləri=

Azərbaycanda bir sıra dövlət müəssisələri energetika təhlükəsizlik infrastrukturunda mühüm rol oynayır. Səngəçal terminalı Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti (XDMX) tərəfindən mühafizə olunur. O, həmçinin ilkin ixrac xətləri kimi sahil infrastrukturunun fiziki müdafiəsinə görə cavabdehdir. Lakin BP Səngəçal terminalını əhatə edən divarların daxilində ümumi təhlükəsizliyə görə məsuliyyət daşıyır, bəzi işlər haqqında Titan adlı özəl şirkətlə razılaşması var.

Amerika diplomatik mənbələrindən məlumat sızmasına əsasən, 2008-ci ilin iyulundan Səngəçal terminalı ən zəif sahil kompleksidir, burada yerin üstündə çəkilmiş dəniz boru kəmərləri də narahatlığa səbəb olur. Mənbələr bildirir ki, “Səngəçal terminalı energetika və nəqliyyatın cəmlənməsi üçün mərkəzi qovşaq olduğu üçün, BP-nin təhlükəsizlik üzrə rəsmi nümayəndəsinin sözlərinə görə, obyektə istənilən genişmiqyaslı uğurlu hücum “fəlakətli” olacaq. Lakin ətrafdakı boru kəmərləri və nasos stansiyaları 2008-ci ildən etibarən texniki və fiziki müdafiə nöqteyi-nəzərdən yaxşı vəziyyətdədir və yaxşı düşünülmüş reaksiya planına malikdir.

=Qeydlər=