Sovet dövründə Azərbaycanın neft sənayesi

=1917-1939=

1917-ci ildə Rusiya inqilabı neft hasilatını çıxılmaz həddə gətirib çıxardı, Kommunist hakimiyyəti 1920-ci ildə neft sənayesini milliləşdirdikdən sonra vəziyyət daha da ağırlaşdı. Bundan sonra qərb şirkətlərinin əksəriyyəti bölgədə öz aktivlərini satdılar və öz maliyyələrini buradan çıxardılar.

Sovetlər istehsal səviyyəsini 1923-cü ildəki əvvəlki səviyyəyə çatdırdı, lakin Sovet İttifaqında uzunmüddətli neft hasilatından daha çox qısamüddətli neft hasilatı hədəflənmişdi. Belə ki, kifayət qədər çox sayda yataq var idi, lakin həddindən artıq çox quyu qazılmışdı və guyulara həddindən artıq çox su vurulurdu. Son nəticədə bu, 1970-80-ci illərdə istehsalın ciddi şəkildə azalmasına gətirib çıxardı.

=İkinci dünya müharibəsi =

Azərbaycanın neft sənayesi İkinci Dünya Müharibəsində Sovet İttifaqı üçün mühüm rol oynadı. Adolf Hitler Bakı neftini ələ keçirməyi planlaşdırırdı və hətta Bakını – Sovet neft sənayesi beşiyinin və ölkənin əsas yanacaq mənbəyinin ələ keçirilməsi üçün tarix müəyyən etmişdi – 25 sentyabr 1942-ci il. 1942-ci ildə SSRİ-də çıxarılan bütün neftin 72%-i Bakının payına düşürdü. 1942-ci ildə neft sahəsinin 500-dən çox əməkdaşı SSRİ orden və medalları ilə təltif edilmişdi. Döyüş əməliyyatları başladıqdan bir həftə sonra isə neftçilər müharibənin sonuna qədər istirahət və bayram günləri də daxil olmaqla, gündə 12 saat işləmək təşəbbüsü ilə çıxış etdilər.

Bir çox mühəndislər və fəhlələr kimi, neftçilər də cəbhə xəttində döyüşmək üçün Bakını tərk etdilər, onların yerini qadınlar tutdu, bu o deməkdir ki, 1942-ci ildə 25000-dən çox qadın və ya bütün qadınların 33%-i neft sənayesində işləyirdi. Zavodlarda və kimya müəssisələrində qadınların sayı daha çox idi – 38%, 1944-cü ildə isə qadınların iştirakı 60%-ə çatmışdı.percentage of women was yet higher at 38%, and by 1944 female participation had grown to 60%.

=Müstəqillik ərəfəsində =

1991-ci ildə Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdi, Azərbaycanda çıxarılan 23,5 mln. ton neft həmin il üçün SSRİ istehsalının ümumi həcminin 71,4%-ni təşkil edirdi.

=Qeydlər=